UTM چیست ؟
عبارت UTM مخفف سه کلمه Universal Transverse Mercator است، که ترجمه تحت الفظی آن به فارسی معادل سامانه مختصات جهانی مرکاتور معکوس می باشد. UTM در واقع یک سیستم فراتابی تصویر روی سیستم مختصاتی کارتزین دو بعدی بوده و مخصوص مشخص کردن مکان روی کره زمین است.

اولین سوالی که ذهن را به خود مشغول می کند این است که فراتابی تصویر یعنی چه ؟ فراتابی تصویر یعنی انعکاس تصویری سه بعدی روی یک صفحه دو بعدی. مانند سایه. آفتاب وقتی به یک جسم برخورد می کند، تصویری دو بعدی از آن جسم را در مسیر تابش منعکس می سازد. در مورد کره زمین، فراتابی یعنی نمایش کل یا قسمتی از کره زمین برروی یک فضای دو بعدی مانند کاغذ. انواع فراتابی های مختلفی وجود دارند که هرکدام مشخصه های خاص خود را داشته و هر یک کاربرد خاصی در علم ریاضیات، نجوم، هوا و فضا و … دارند.

سیستم UTM همانطور که از نامش پیداست، از فراتابی مرکاتور استفاده می کند. فراتابی مرکاتور در سال 1569 میلادی توسط جغرافیدانی به همین نام ایجاد شد و از آن به بعد بعنوان استاندارد تهیه نقشه های دریایی مورد استفاده قرار گرفت. ویژگی اصلی این فراتابی، وجود خطوط با زاویه ثابت است. به این خطوط، خطوط هم گوشه، خطوط دریانوردی و خطوط رام هم گفته می شود و ویژگی بارز آن، قطع کردن تمامی نصف النهارها با یک زاویه ثابت است. یعنی یک خط هم گوشه که از قطب شمال تا قطب جنوب بر روی کره زمین کشیده می شود، همه نصف النهارها را با یک زاویه قطع می کند.

سوال بعدی این است که اصلا چرا باید از UTM استفاده کرد ؟ مگر زوایه های طول و عرض جغرافیایی وجود ندارند ؟ مشخصا طول و عرض جغرافیایی برای نمایش یک نقطه روی کره زمین کافی هستند. اما در واقع ارزش UTM ، تبدیل کره زمین به قسمت های کوچک و قابل مدیریت شدن است. این سیستم کره زمین را از زاویه 84 درجه شمالی تا 80 درجه جنوبی در راستای محور عمودی، به 60 قسمت مختلف تقسیم می کند. هر قسمت یک Zone نامیده می شود که 6 درجه از طول جغرافیایی را پوشش می دهد. (جمعا 360 درجه) سپس هر Zone در راستای افقی، به 20 تکه تقسیم می شود که هرکدام 8 درجه از عرض جغرافیایی را پوشش می دهند. (جمعا 180 درجه – تقسیم بندی قطب شمال و جنوب متفاوت است و با سیستم UPS مشخص می شوند که خارج از این مبحث است.) به هر تقسیم بندی افقی، یک باند گفته می شود. در نهایت هر تکه دارای یک آدرس Zone و یک باند است. با توجه به شعاع کره زمین، می توان با تقریب خوب تکه های بوجود آمده را یک صفحه کارتزین درنظر گرفت. بنابراین پیاده سازی هندسه کلاسیک در این مرحله فراهم شده و اولین ویژگی UTM را نمایان می سازد.